Artık benim için Anadolu’dan başka hiçbir yere gitmemek kesindir.

Farkında olmadığı halde başsız kalmış olan millet, karanlık ve belirsizlik içinde, olacakları bekliyor.

Ordu, adı var kendisi yok bir durumda.

Osmanlı memleketleri tamamıyla parçalanmıştı.
Ortada bir avuç Türk'ün barındığı bir ata yurdu kalmıştı.

Esas, Türk milletinin saygın ve onurlu bir millet olarak yaşamasıdır.
Bu esas ancak tam bağımsızlığa sahip olmakla sağlanabilir.

Artık yurtla, milletle hiçbir vicdan ve düşünce ilgisi kalmamış bir sürü çılgının, devlet ve milletin bağımsızlık ve saygınlığının koruyucusu durumunda bulundurulmasına nasıl izin verilebilirdi?

Başarı için uygulanabilir ve emin yol, her aşamayı vakti geldikçe uygulamaktı.
Milletin ilerleyip yükselmesi için kurtuluş yolu, buydu.
Ben de böyle hareket ettim.

Gelecekteki ihtimaller üzerine fazla konuşmak, giriştiğimiz gerçek ve maddi mücadeleye hayal niteliği verebilirdi.

İtilâf Devletleri, Ateşkes Anlaşmasının hükümlerine uymayı gerekli bulmuyorlar. Birer bahane ile İtilâf donanmaları ve askerleri İstanbul’da, Adana ili Fransızlar; Urfa, Maraş, Gaziantep İngilizler tarafından işgal edilmiş, Antalya ve Konya’da İtalyan askerî birlikleri, Merzifon ve Samsun’da İngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancı subay ve memurlar ile özel ajanlar faaliyette. Nihayet, konuşmamıza başlangıç olarak aldığımız tarihten dört gün önce, 15 Mayıs 1919’da, İtilâf Devletleri’nin uygun bulması ile Yunan ordusu da İzmir’e çıkartılıyor.

Şu fark ile ki, bağımsızlığı için ölümü göze alan millet, insanlık saygınlığının ve şerefinin gereği olan bütün özveriyi yapmakla avunur ve elbette tutsaklık zincirini kendi eliyle boynuna geçiren miskin, onursuz bir millete göre, dost ve düşman gözündeki yeri farklı olur.

Peki efendim, öteki kararlara boyun eğme durumunda sonuç bunun aynı değil miydi!

İşte gerçek kurtuluşu isteyenlerin parolası bu olacaktı.
Bir an için, bu kararın uygulanmasında başarısızlığa uğranacağını varsayalım!
Ne olacaktı? Tutsaklık!

Bundan dolayı, ya istiklâl ya ölüm!

Oysa Türk'ün saygınlığı, onuru ve yeteneği çok bir millet tutsak yaşamaktansa yok olsun, daha iyidir!